چرخ فلک
چرخ فلک یکی از فیلم های قدیمی سینمای ایران است که با نمایش خیره کننده محمدعلی فردین در سال 1346 ساخته شده است.
در فیلم چرخ فلک علاوه بر فردین بازیگرانی مانند رضا بیک ایمانوردی،آذر شیوا،شهلا و هوشنگ بهشتی ایفای نقش کرده اند.
داستان فیلم چرخ فلک
محمد علی یا ممل (مجید فریدفر) کودکی که به همراه مادرش زندگی سختی را می‌گذراند و همزمان با درس خواندن دستفروشی می‌کند؛ در جشن تولد دختر همکلاسی پولدارش از طرف پدر خواندهٔ دختر به گناه بی پدر بودن تمسخر و تحقیر می‌شود. پسرک وقتی برای تهیهٔ داروی مادر بیمارش پول کافی ندارد؛ ناچار به کمک گرفتن از فردی می‌شود که او را به راه کج و جیب بری و دزدی می‌کشاند.
این کودک سالها بعد در سن جوانی نشان داده می‌شود که به جرم جیب بری در زندان به سر می‌برد(فردین). ممل پس از آزادی از زندان هم به دزدی ادامه می‌دهد تا این که به‌طور اتفاقی با دختری روبرو می‌شود که همکلاسی دوران بچگی او بوده و دوستش داشته (آذر شیوا). ممل که برای قاچاق کردن مواد مخدر از سوی فردی که او را زمانی وارد دنیای بزهکاری کرده تحت فشار قرار دارد، با توصیه دختر، تصمیم می‌گیرد به زندگی شرافتمندانه بازگردد.
از این‌رو در کارخانهٔ پدر خواندهٔ دختر به کارگری می‌پردازد. اما قاچاقچی‌ها و دزدان دست از سر او برنمی‌دارند و باعث می‌شوند که او کارش را ازدست داده و چاره ای به جز همکاری در قاچاق مواد مخدر نداشته باشد. ممل بار دیگر نزد آنها برمی‌گردد ولی این بار در برابرشان می‌ایستد و طی یک سلسله ماجرای فیلم فارسی و فیلم هندی وار، همه‌شان را گرفتار قانون می‌کند. در نهایت هم ممل هم به دختر دلخواهش می‌رسد و هم پدر گمشده اش نظام الملک که همان پدر خواندهٔ دختر است را می‌بخشد و همه با هم زندگی می‌کنند.
چرخ فلک چیست؟
چَرْخ و فَلَک، گونه‌ای بازی و نیز اسبابِ بازی. چرخ و فلک را از روزگار گذشته تا امروز، به ۳ شکل می‌توان پی‌گرفت: ۱. نام وسیله‌ای مورد استفاده در آتش‌بازیها و آذین‌بندیها؛ ۲. ابزاری برای شادی و سرگرمی نزد کودکان و بزرگ‌سالان؛ ۳. نام شماری بازی در نقاط مختلف ایران. سبب این نام‌گذاریها را شاید بتوان در مدور و چرخ‌مانند بودن ابزار مورد استفاده در این بازیها و سرگرمیها یافت.
چرخ و فلک در حقیقت از چرخِ فلک ــ که کنایه‌ای است از عالَم، عرش، آسمان و چرخ گردنده ــ گرفته شده است. در کهن‌ترین منبع مکتوبی که به این اصطلاح به‌عنوان ابزار بازی، یا بازی اشاره شده، بیتی است از عطار: از بس که به سر گشتم چون چرخ فلک هر سو / چون چرخ فلک دائم زیر و زبرم بینی؛ پس از آن تا دورۀ صفوی در منابع مکتوب اشاره‌ای به این اصطلاح به‌عنوان بازی یا ابزار بازی دیده نشده است. در منابع این دوره از چرخ و فلک به‌عنوان وسیله‌ای برای استفاده در جشنها، آتش‌بازیها و آذین‌بندیها یاد شده است.
گذشته از آنچه دربارۀ استفاده از چرخ و فلک در جشنها بیان شد، در سفرنامه‌ای از دورۀ قاجار، از وسیله‌ای برای سرگرمی با عنوان چرخ و فلک یاد شده است، شامل چهارچوبی عمودی، مرکب از دو تیر که آنها را با تیری افقی به هم وصل می‌کردند و ماشینی شبیه به یک قرقرۀ بزرگ که حول آن می‌چرخید؛ بر هر میلۀ این قرقره، گونه‌ای صندلی تاب می‌خورد و قسمت فوقانی پشت آن دور میله می‌چرخید، به نحوی که هنگام چرخاندن قرقره، هر صندلی با آن به گردش درمی‌آمد و وضع عمودی خود را نیز هنگام تاب خوردن حفظ می‌کرد؛ بر هر یک از این صندلیها یک نفر می‌نشست .
این نوع از چرخ و فلک در سالهای اخیر، شامل دایرۀ آهنی بزرگی است که برپایه‌ای استوار است و شماری صندلی نیز بر محور آن آویخته‌اند و در هر یک از آن جایگاهها یک یا چند نفر می‌نشینند. آنگاه دایرۀ محور، به صورت افقی یا عمودی، با دست یا اخیراً با نیروی برق به گرد خود می‌چرخد .
